Opbouw van het recht op vakantiedagen

De werknemers die onder het toepassingsgebied vallen van de Jaarlijkse Vakantiewet (de personen die onderworpen zijn aan het socialezekerheidsstelsel voor werknemers met uitzondering van diegenen die een eigen vakantieregeling hebben bv. overheidspersoneelsleden) hebben slechts recht op vakantie naar verhouding van hun dienstprestaties. Het recht op vakantie wordt dus opgebouwd naarmate men presteert.

In dit kader zijn 2 begrippen relevant:

1. Het vakantiedienstjaar, zijnde het jaar waarin arbeid wordt gepresteerd en dat recht geeft op dagen vakantie en vakantiegeld.
2. Het vakantiejaar, zijnde het jaar waarin door de gerechtigde vakantie genomen wordt, zijnde het jaar na het vakantiedienstjaar.

De duur van de vakantie wordt vastgesteld in verhouding tot het aantal effectief gewerkte en/ of gelijkgestelde dagen in het vakantiedienstjaar.

Indien werknemers gedurende het vakantiedienstjaar wijzigen van betrekking heeft dit geen gevolgen voor de vakantieduur wanneer de werknemer binnen het toepassingsgebied van de sociale zekerheidswetten voor de werknemers blijft.

Dit geldt derhalve niet voor overheidspersoneelsleden die nadien een betrekking aanvaarden in de privésector. Zij hebben immers geen rechten opgebouwd in de werknemersregeling inzake Jaarlijkse Vakantie.

Vaststelling van de duur

Algemene regeling

Het aantal wettelijke vakantiedagen waarop een werknemer recht heeft bij een voltijdse of deeltijdse tewerkstelling is steeds beperkt tot 4 vakantieweken in het arbeidsstelsel waarin de werknemer werkt op het ogenblik dat hij vakantie neemt.

De vakantieduur moet tenminste 24 dagen bedragen voor 12 maanden arbeid. Dit geldt voor tewerkstellingen in een 6-dagenstelsel. Voor werknemers tewerkgesteld in een 5-dagenweek bedraagt de vakantieduur minimum 20 dagen voor 12 maanden arbeid.

Het spreekt voor zich dat conventioneel meer vakantiedagen kunnen worden toegekend dan de wettelijk voorziene minima.

Regeling voor

• Arbeiders
• Bedienden
• Deeltijdse arbeid

Gelijkgestelde dagen welke recht geven op vakantie

Algemeen

Niet alleen effectief gewerkte dagen komen in aanmerking voor de berekening van de vakantieduur. Er worden ook heel wat inactiviteitsdagen met effectief gewerkte dagen gelijkgesteld. De regeling van gelijkgestelde dagen is grotendeels overeenstemmend voor arbeiders en bedienden.

Hierna volgt een opsomming van de verschillende gelijkstellingen telkens met de daaraan gekoppelde voorwaarden.

1. Een arbeidsongeval of beroepsziekte.
• de periode van tijdelijke volledige arbeidsongeschiktheid wordt onbeperkt gelijkgesteld
• de tijdelijke gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid van minstens 66% wordt gedurende 12 maanden gelijkgesteld.
2. Ziekte of gewoon ongeval wordt gedurende de periode gedekt door het gewaarborgd loon en de eerste 12 maanden na het verstrijken van die periode gelijkgesteld. Bij arbeiders loopt de gelijkstelling verder tot het einde van de 12 maanden zelfs in geval van einde van het contract. Bij bedienden loopt de gelijkstelling tot het einde van het contract.
3. Bevallingsrust of moederschapsrust en vaderschapsverlof. Rust bij bevalling en dit in de periode van arbeidsonderbreking zoals voorzien in artikel 39 van de Arbeidswet, nl. zes weken vóór en negen weken vanaf de dag van de bevalling. Bij meervoudige geboorte worden in totaal 17 weken gelijkgesteld. Ook de periode van het vaderschapsverlof wordt gelijkgesteld.
4. Stopzetting van de arbeid omwille van de zwangerschap of borstvoeding. Werkneemsters aan wie het verbod werd opgelegd om arbeid te verrichten tijdens de zwangerschap of borstvoeding.
5. Militaire dienstplicht. Wederoproeping onder de wapens, observatie en hospitalisatie in een militaire inrichting, wederindienstneming die de totale duur van de diensttijd niet verlengt boven de 2 jaar. De gelijkstelling is beperkt tot de laatste 12 maanden behalve in het geval van wederoproeping onder de wapens waar geen beperking is ingebouwd.
6. Vervulling van burgerplichten zoals voogd, lid van een familieraad, getuige voor het gerecht, als jurylid, kiezer, lid van een kiesbureau.
7. Uitoefening van een openbaar mandaat
8. Bepaalde syndicale opdrachten zoals bijvoorbeeld in een paritair comité, een comité voor uitvoering van een beslissing van een paritair comité, een verzoeningscomité; een commissie van advies inzake arbeidsbemiddeling of ter bestudering van een sociaal probleem, in een syndicale afvaardiging, bij een nationaal of regionaal syndicaal comité of een nationaal syndicaal congres, in de arbeidsgerechten.
9. Sociale promotie en educatief verlof. Het betreft de deelneming aan stages of studiedagen gewijd aan arbeidsopvoeding of syndicale vorming ingericht door de vakorganisaties of andere hiertoe erkende instellingen.
10. Staking en lock-out. Voor arbeiders geldt de gelijkstelling pas wanneer de staking erkend is door een bij de NAR vertegenwoordigde interprofessionele organisatie. Die bijkomende voorwaarde geldt niet voor bedienden.
11. Periodes van economische werkloosheid.
12. Profylactisch verlof omdat de werknemer in contact is gekomen met een besmettelijke ziekte (bv. pokken, tyfus).
13. Adoptieverlof. Een werknemer die een kind adopteert heeft recht op adoptieverlof gedurende een aaneengesloten periode van maximum 6 weken of 4 weken, naarmate het kind al dan niet 3 jaar oud is.
14. Alle dagen waarvoor een loon verschuldigd is en waarop bijdragen voor de wettelijke vakantie zijn ingehouden (bv. feestdagen) zijn gelijkgestelde dagen. Dit betekent ook dat de dagen wettelijke vakantie, vakantie krachtens een algemeen verbindend verklaarde cao, bijkomende vakantie, en dagen inhaalrust in de sector bouwbedrijf, alsook dagen inhaalrust in het kader van de arbeidsduurvermindering, gelijkgestelde dagen zijn.

Specifieke regeling voor arbeiders

Opmerkelijk is dat arbeiders aan een aantal voorwaarden moeten voldoen om te genieten van de hierboven vermelde gelijkstellingen. Het betreft de volgende voorwaarden:

• de arbeider moet verbonden zijn door een arbeids- of leeroverenkomst op de werkdag die de eerste dag van de gelijkstelbare periode voorafgaat. De arbeiders worden geacht aan deze voorwaarde te voldoen wanneer zij op deze dag een vergoeding voor bestaanszekerheid of wachtgelden genieten, uitgekeerd door de Pool der zeelieden.
• de arbeiders mogen niet in verlof zonder wedde zijn geweest gedurende het volledig gedeelte van het kwartaal voorafgaand aan de gelijk te stellen periode. Indien deze gelijk te stellen periode aanvangt in de loop van de eerste maand van het kwartaal, mogen zij niet in verlof zonder wedde zijn geweest gedurende het volledige kwartaal voorafgaand aan de gelijk te stellen periode.

Deze voorwaarden moeten niet vervuld zijn bij schorsing wegens arbeidsongeval of beroepsziekte wanneer een nieuwe volledige tijdelijke ongeschiktheid zich voordoet na een periode van gedeeltelijke tijdelijke ongeschiktheid tijdens dewelke de werknemer niet heeft kunnen werken.