In de openbare sector worden dubbel zoveel mensen het slachtoffer van pesten als in de privésector. In de overheidsadministratie zijn er het meeste slachtoffers, gevolgd door het onderwijs en de bank- en verzekeringssector.

Het aantal slachtoffers neemt ook toe met de bedrijfsgrootte : in grote bedrijven komen meer slachtoffers voor dan in kleine bedrijven.

Pesten zou meer voorkomen in de gezondheidssector, het onderwijs, de openbare sector en de banksector. Minder pesterijen zijn er in de handel, het hotelwezen, de bouw, energie/ water en in de landbouw. Het lage percentage voor bouw, hotel en landbouw is wellicht te verklaren door het feit dat het hier vaak gaat om kleine familiebedrijven. Pesten komt er niet zoveel voor of het wordt niet toegegeven.

Het hoge percentage voor de openbare dienst, is wellicht te verklaren door het feit dat men minder gemakkelijk van baan verandert omwille van de vele voordelen die de openbare sector biedt. Voor de gezondheidssector en het onderwijs geldt dat er doorgaans minder duidelijke taakomschrijvingen zijn en daardoor ook minder duidelijkheid in de beoordeling van het werk. Dat kan aanleiding geven tot pesten.

Pesten is ook meer het probleem van ambtenaren en bedienden, maar het komt zeker ook bij arbeiders voor. Pesten gebeurt vaak in die sectoren waar de taken niet duidelijk zijn omschreven en waar er dus altijd wel iemand iets te verwijten valt. Dit is het geval in de tertiaire sector, het onderwijs en de medisch-sociale sector. Het is minder het geval in de productie, zeker als die zeer technisch is.

Pesten in de privésector is brutaler maar duurt minder lang omdat ze vaak eindigt met het ontslag van de klager. In de openbare sector echter duurt de het pesten langer en is ze slopender zowel voor de gezondheid als voor de persoonlijkheid van het slachtoffer.

Voor het vaak voorkomen van pesten in de openbare diensten zijn een aantal verklaringen te geven. Er is meer puur machtsmisbruik en minder het nastreven van ‘winst’. Er wordt ook vaak beslist boven de hoofden van de medewerkers zonder dat ze zelf echt weten waar ze mee bezig zijn. Er wordt niet steeds van mens tot mens gesproken of onderhandeld over meningsverschillen of conflicten. Vermits men moeilijker kan afdanken of overplaatsen worden andere middelen gebruikt, bijvoorbeeld het isoleren van iemand. Mensen kunnen daardoor hun identiteit en hun relationele vaardigheden verliezen.

In een KMO daarentegen maakt een lang aanslepende pestsituatie niet veel kans omwille van het verlies aan productiviteit. Pesten is er wel, maar ze is kort en brutaal. Een sector waar men niet zo gemakkelijk aan denkt maar waar ook veel pesten voorkomt, is die van de zorgverlenende verenigingen. Hier komt vrij veel machtsmisbruik voor.

Welke functie heeft de pester ?

Talrijke studies tonen aan dat in meer dan 50 % van de gevallen een leidinggevende bij het pesten betrokken is. Ook hier zijn er weer culturele verschillen: in de Scandinavische landen is de machtsafstand tussen werkgevers en werknemers namelijk kleiner.

Pesten door ondergeschikten ten opzichte van leidinggevenden komt wel voor, maar is eerder uitzonderlijk. Pesten is blijkbaar iets dat met machtsuitoefening heeft te maken.

Ook in België houdt pesten sterk verband met de machtsverhoudingen en vooral de positie of functie die de pester inneemt.

Men kan daarbij drie soorten van pesten onderscheiden :

• pervers pestgedrag : puur voor het destructieve plezier of omwille van het machtsgevoel;
• strategische pestgedrag : om iemand ertoe te bewegen vrijwillig ontslag te nemen;
• institutioneel pestgedrag : pesten als beheersinstrument naar het personeel toe.

Het pesten van leidinggevenden komt dus niet zoveel voor maar het in de media brengen van het verschijnsel pesten leidt soms wel tot misbruik. We denken hierbij aan valse beschuldigingen voor ongewenst seksueel gedrag op het werk en aan gezamenlijke acties om een leidinggevende uit te sluiten.